Hồi-ký ngắn về bài thơ 'Chiếc áo xi-ta"
                                        
                                                                                                        Trần huỳnh Châu

Bài thơ nầy có tựa-đề "Chiếc áo xi-ta" trong tập "Vần thơ Tiên-hội" của Phạm đình Bách
Tôi là học-trò của thầy Bách hồi 1949-50 tại trường Phan chu Trinh Cẩm-khê. Trường trung-học Phan chu Trinh này thành-lập năm 1946 tại Hội-an với ông Huỳnh Hòa làm hiệu-trưởng đầu-tiên; trong số giáo-sư có ông Hoàng Tăng, lãnh-tụ Việt-nam Quốc-dân-đảng Quảng-nam lúc đó (ông Hoàng Tăng sau ra Hà-nội rồi sang Tàu, lúc trở về Việt-nam đổi tên là Hoàng Bình, làm tỉnh-trưởng ở Bắc-Việt trước năm 1954, sau di-cư vào Nha-trang, trở về nghề dạy học). Trường Phan chu Trinh Hội-an (chứ không phải trường Phan chu Trinh Đà-nẳng thành-lập sau này) di-tản vào Cẩm-khê, gần Tam-kỳ khi chiến-tranh bùng n. Lúc đó ông Lê khắc Nguyện là hiệu-trưởng, giáo-sư Vũ Ký cũng dạy tại đây trong thời-gian này. Vì ông Phạm đình Bách là giáo-sư lý-hóa, nhưng hay làm thơ. Vì là đảng-viên Việt-quốc, ông bị Cộng-sản bắt giam tại các trại giam Tiên-hội, Tiên-lãnh, Tiên-châu vùng núi rừng Tiên-phước.
Mùa đông năm 1977 tại trại giam Quảng-ninh, Bắc Việt, tôi chợt nhớ bài thơ này. Hai thế-hệ khác nhau, thầy bị giam trước 1954, trò bị giam sau 1975, nhưng đều là nạn-nhân của bạo-quyền cọng-sản. Cảm thông sâu-xa tâm-sự người thầy củ đã qua đời hồi Tết Mậu-thân tại Huế, tôi phổ-nhạc bài thơ nầy, hát nhỏ trong tù, dù hoàn-cảnh nào cũng giữ niềm-tin vào tương-lai và tình-yêu chan-chứa.
                                        
                                                                            Trần huỳnh Châu
                                                                                    1994
                                                ***********



Ghi-chú: 
* Hàng sơ-li: hàng rào bằng cây sơ-li ở vùng Quế-sơn.
Áo xi-ta: xi-ta là loại vải thô, nội-hóa, sản-xuất tại vùng liên-khu 5, trong thời-gian chiến-tranh 1946 - 1954.


           Về "Home"                                        Về Tài-liệu liên-quan